Tôi vay của một người 1 tỷ đồng. Để bảo đảm trả nợ, người cho vay yêu cầu tôi ký Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất đối với nhà đất gia đình tôi đang sử dụng. Hợp đồng đã được công chứng và sang tên cho người cho vay.
Hai bên thỏa thuận miệng rằng khi nào tôi trả đủ tiền vay thì họ sẽ sang tên nhà đất lại cho tôi.
Nay tôi chưa có khả năng trả nợ, người cho vay cho rằng đất đã đứng tên họ nên có quyền bán cho người khác.
Hợp đồng đã công chứng và sang tên rồi thì tôi có còn đòi lại được đất không?
Luật sư trả lời:
Điều quan trọng không phải hợp đồng được đặt tên là gì, mà là bản chất thực sự của giao dịch.
Nếu thực tế hai bên chỉ vay tiền, còn việc ký hợp đồng chuyển nhượng đất nhằm che giấu việc dùng đất để bảo đảm khoản vay, thì có cơ sở xem xét đây là giao dịch dân sự giả tạo.
Theo Điều 124 Bộ luật Dân sự 2015, khi các bên xác lập một giao dịch dân sự giả tạo nhằm che giấu một giao dịch dân sự khác thì giao dịch giả tạo vô hiệu, còn giao dịch bị che giấu được xem xét theo quy định pháp luật.
Vấn đề quan trọng nhất lúc này là chứng minh được bản chất giao dịch: nguồn tiền giao nhận là tiền gì, giá trị thực tế của đất với nguồn tiền giao dịch, việc quản lý sử dụng đất sau khi ký kết hợp đồng, thỏa thuận trả tiền để nhận lại đất, tin nhắn, ghi âm, người làm chứng và các tài liệu liên quan.
Bản chất là gì thì phải giải quyết theo bản chất đó. Quan trọng là có chứng minh được hay không.
— Văn phòng Luật sư Tam Thắng